Podsumowanie ''indywidualnej'' edycji Akademii Czystszej Produkcji (24.indACP), zakończonej 10 czerwca 2026 r.

24. edycja "indywidualna" Akademii Czystszej Produkcji (24.indACP), podczas której "podstawą teorii była praktyka", trwała od 27 kwietnia do 10 czerwca 2026 r. 

W trakcie 30 dni intensywnych prac odbyło się 17 on-linowych spotkań na platformie ClickMeeting, 29 wykładów szkoleniowych jako „przewodników” do wdrażania Systemu Zarządzania Środowiskowego Czystszej Produkcji (SZŚ CP), 10 wykładów podsumowujących obszary wdrożenia głównych procedur: Minimalizacji Odpadów i Housekeepingu, 11 konsultacji zbiorowych, na których praktycznie pokazywano krok po kroku wdrażanie SZŚ CP.
W 8 firmach wdrożono SZŚ CP, mając na uwadze strategię:

• Czystszej Produkcji (CP) - "Czystsza Produkcja jest strategią ochrony środowiska polegającą na ciągłym, zintegrowanym, zapobiegawczym działaniu w odniesieniu do procesów, produktów i usług, zmierzającym do zwiększenia efektywności produkcji i usług oraz redukcji ryzyka dla ludzi i środowiska przyrodniczego"
• i Zrównoważonego Rozwoju (ZR) - "Zrównoważony Rozwój to taki rozwój, w którym potrzeby obecnego pokolenia mogą być zaspokojone bez umniejszania szans przyszłych pokoleń na ich zaspokojenie"

Stowarzyszenie Polski Ruch CP, stosując się do definicji CP i ZR, wdraża podczas Akademii System Zarządzania Środowiskowego Czystszej Produkcji (SZŚ CP) oparty na Standardzie, który zawiera  7 podstawowych wymagań. które we wszystkich firmach 24.indACP zostały spełnione następująco: 

1. Zobowiązania 
Naczelne Kierownictwo firm (NK)  podjęło zobowiązania mające na celu ochronę środowiska poprzez udoskonalone praktyki zrównoważonej produkcji i konsumpcji. W tym celu podczas akademii opracowano, podpisano i zapoznano załogę z: Polityką Środowiskową (PŚ) oraz Międzynarodową Deklaracją Czystszej Produkcji (MDCP).

2. Struktura 
Powołano zasoby do realizacji SZŚ CP, tj. grono osób do wdrożenia i utrzymania systemu jak: Zespół ds. CP , Pełnomocnik CP. A od 10 czerwca w firmach są już Eksperci Czystszej Produkcji, będący także Audytorami Wewnętrznymi SZŚ CP 

3. Identyfikacja/planowanie działań prewencyjnych, zapobiegawczych - projektów CP 
Wygenerowano opcje do projektów CP w każdym obszarze firmy, zidentyfikowano procesy, które mogą wpływać negatywnie na środowisko, przeprowadzono przegląd formalnoprawny i środowiskowy

4. Poprawne zarządzanie produkcją, dobre gospodarowanie, eliminacja marnotrawstwa 
Wykonano walkthrouth po wszystkich obszarach firmy, zidentyfikowano potencjalne sytuacje awaryjne (wycieki, pożary, awarie instalacji itp.) . Na bazie tych wyników, czy po zauważonych nietypowych zdarzeniach będą opracowywane działania zapobiegawcze w formie projektów CP.
Prowadzono szkolenia pracowników dotyczące SZŚ CP.

5. Realizacja projektów CP
Podczas trwania Akademii, Pilotażowy Projekt Czystszej Produkcji (PPCP) został opracowany i opisany w sprawozdaniu wg wymagań SZŚ CP, nazywanym Księgą SZŚ CP.
Wykonano analizę wykonalności PPCP i oszacowano korzyści z jego wdrożenia, tj.:

• Efekty środowiskowe (ekologiczne) - ograniczenie negatywnego wpływu firmy na środowisko
• Efekty gospodarcze (ekonomiczne) - oszczędności finansowe firmy
• Efekty społeczne - zwiększone zaufanie pracowników, klientów i partnerów oraz społeczności lokalnej

Zobowiązano się, że Projekty CP będą realizowane wg Księgi SZŚ CP (sprawozdanie PPCP), że będą monitorowane i pokazywane całej załodze.

6. Nadzór nad ryzykami SZŚ CP
Zidentyfikowano ryzyka/zagrożenia przy realizacji PPCP oraz zobowiązano się, że będzie wprowadzone nadzorowanie i zarządzanie zidentyfikowanymi ryzykami w obszarze Ocrony Środowiska (OŚ).

7. Monitoring, weryfikacja SZŚ CP (przegląd sukcesów)
Podczas trwania Akademii w każdej szkolonej firmie został wykonany pierwszy Raport Ekologiczny (RE), jako weryfikacja SZŚ CP, zawierający m.in. tabelę podsumowującą oszacowane efekty środowiskowe, gospodarcze i społeczne PPCP
Zobowiązano się, że RE będzie opracowywany co roku (marzec/kwiecień) i przesyłany do SPRCP.

SZŚ CP opiera się na ciągłej realizacji działań minimalizujących negatywne oddziaływania firmy na środowisko, tj, projektów Czystszej Produkcji (projekty CP). Wszystkie opracowane w ramach Akademii projekty CP, zwane Pilotażowymi Projektami Czystszej Produkcji (PPCP), przyniosły efekty ekologiczne, ekonomiczne i społeczne. Projekty te wpisują się w europejskie strategie i wpłyną na łagodzenie zmian klimatu oraz są ukierunkowane na działania prewencyjne, zapobiegające, zgodnie ze ZR.  

W 24.indACP, 8 firm, realizując następujące PPCP, otrzymało Świadectwa Czystszej Produkcji, potwierdzające wdrożenie SZŚ CP:

1. ZEMAT TECHNOLOGY GROUP Sp. z o.o.  Łódź ul. Brukowa 26  „Ekoprojekt - instalacja energooszczędnego oświetlenia w nowej hali produkcyjnej w celu oszczędności energii elektrycznej i redukcji śladu węglowego”
   
   
2. ROLMASZ Kaliszowice Kaliskie „Modernizacja transportu wewnętrznego poprzez zastosowanie elektrycznego wózka widłowego w celu ograniczenia emisji spalin i zużycia paliwa”
   
   
3. MĘŻYK  Sp. z o.o   Nowy Sącz ul. Jana Pawła II 44 „Ograniczenie śladu węglowego betoniarni Mężyk poprzez inwestycję w odnawialne źródła energii - montaż instalacji fotowoltaicznej o mocy 50,00 kWp na dachu zakładu w Nowym Sączu”.
   
   
4. PROTECH  Paniówki, ul. K. Darwina 44 „Ograniczenie zużycia folii stretch oraz ilości powstających odpadów opakowaniowych w transporcie wewnętrznym, poprzez wprowadzenia zabezpieczenia kontenerów z detalami za pomocą metalowych pokryw wielokrotnego użytku”.
   
   
5. DAMIX Sp. z o.o z siedzibą w Rypinie „Wymrażarka węglanów jako skuteczna metoda na spadek zużycia dodatków do kąpieli cynkowych przy jednoczesnej poprawie jakości powłoki i zwiększeniu wydajności”. 
   
   
6. BALIA&SAUNA PRESTIGE KRYSTIAN PRUSAK, ŁUKASZ ZAPAŁA S.C.  Mszana Dolna „Zmniejszenie emisji śladu węglowego poprzez produkcje własną, z zastosowaniem termoformierki z ruchomymi piecami”.
   
   
7. TARCZYŃSKI S.A.  Zakład w Bielsku-Białej „Redukcja zużycia odzieży jednorazowej poprzez modernizację śluzy sanitarnej oraz zmianę drogi poruszania się pracowników co pozwoli na zmniejszenie ilości zamawianej odzieży z włókniny polipropylenowej oraz redukcja ilości generowanych odpadów mieszanych”.
   
   
8. TARCZYŃSKI S.A.  Ujeździec Mały 80 Trzebnica „Redukcja zużycia wody w procesie produkcji wyrobu mięsnego poprzez modernizację stanowiska do aplikacji osłonki wyrobów mięsnych”.

 
Priorytetem wszystkich wykonanych PPCP:

• są działania zapobiegające powstawaniu zanieczyszczeń oraz nadmiernemu zużyciu surowców / zasobów naturalnych i energii, zapobiegające problemom środowiskowym u źródeł ich powstawania, czyli działania "na początku rury"),
• jest maksymalne wykorzystanie potencjału produktu, co prowadzi m.in. do minimalizacji powstawania odpadów, a po zakończeniu jego cyklu życia - ponownego wykorzystania, czyli powrotu na początek cyklu,
• jest strategia, której celem jest maksymalne ograniczenie lub całkowite wyeliminowanie emisji dwutlenku węgla (CO2) do atmosfery
• są działania zmierzające do transformacji ekologicznej, a ostatecznie osiągniecie neutralności klimatycznej do 2050 r.

We wszystkich 8 ww. projektach realizowanych w 24.indACP oszacowany został ślad węglowy, aby pokazać, że nawet małe działania mogą spowodować zmniejszenie emisji CO2 i eliminować zagrożenie wynikające np. z zanieczyszczenia powietrza.

PPCP opracowane w ramach 24.indACP przyczynią się do korzyści, jak:

• Efektów środowiskowych - Korzyści ekologiczne (ograniczenie zużywania wszelkich zasobów) i pokazujące zminimalizowanie negatywnego oddziaływania firmy na środowisko
• Efektów gospodarczych - Korzyści finansowe (niższe koszty, niższe opłaty środowiskowe, poprawa efektywności operacyjnej, mniejsze marnotrawstwo)
• Efektów społecznych  - Korzyści wizerunkowe (lepsza reputacja, zwiększone zaufanie pracowników, klientów i partnerów oraz społeczności europejskiej, międzynarodowej)
• Pokazanie firmy jako idącej w kierunku Zrównoważonego Rozwoju.

Łączne efekty 24.indACP, w skali 1 roku, przedstawiają się następująco:

Efekty ekologiczne wdrożonych PPCP:

• zaoszczędziliśmy zasoby naturalne i surowce, w tym:
• woda: 968 m3
• olej napędowy: 26,7 m3
• węgiel 23,6 Mg
• zminimalizowaliśmy odpady, w tym:
• środki chemiczne 189,6 Mg
• odzież z włókniny: 223 520 szt. = 10,7 Mg
• folie stretch: 0,5 Mg
• tuleje: 0,01 Mg
• ograniczyliśmy zrzut ścieków o ok. 1784 m3
• zredukowaliśmy zużycie energii elektrycznej o ok. 91,1 MWh
• zwiększyliśmy moc własnych OZE o 50 kWp
• zmniejszyliśmy ślad węglowy o około 301 MgCO2e, w tym:
• emisje bezpośrednie: 27 MgCO2e
• emisje pośrednie - w zakresach 1 i 2: 133 MgCO2e
• emisje pośrednie - w zakresie 3: 141,2 MgCO2e

 
Efekty ekonomiczne wdrożonych PPCP:

• na realizację wszystkich projektów z 24.indACP poniesiono nakłady finansowe w wysokości ok. 2,14 mln zł 
• oszczędności roczne to ok. 1,024 mln zł/rok
• okresy zwrotu: od 9 m-cy do 5,6 lat

Efekty społeczne wdrożonych PPCP:

• Podniesienie kwalifikacji 18 osób - uzyskanie tytułu Eksperta CP
• Podniesienie świadomości pracowników - Upowszechniona Potrzeba Minimalizacji Odpadów (UPMO) poprzez:
• Kształtowanie proekologicznych postaw wśród współpracowników, podwykonawców, klientów poprzez przeprowadzanie cyklicznych szkoleń.
• Poczucie sprawstwa - realny wpływ swoich działań na środowisko
• Kształtowanie racjonalnego postępowania z wytwarzanymi odpadami
• Poszerzenie wiedzy pracowników i uwrażliwienie ich na problemy oraz potrzebę minimalizacji odpadów, zapoznanie pracowników ze strategią Czystszej Produkcji i Procedurą Minimalizacji Odpadów. 
• Przeszkolenie ok. 2000 osób (pracowników w 8 firmach)
• Zmniejszenie wpływu na zmiany klimatyczne
• Pozostawienie zasobów naturalnych dla przyszłych pokoleń
• Poprawa organizacji i warunków pracy
• Kształtowanie wizerunku firm jako przyjaznych środowisku wśród społeczności lokalnej i szerokiej rzeszy klientów oraz dostawców.

Udział w 24 edycji „indywidualnej” Akademii Czystszej Produkcji pozwoli firmom i uczestnikom spojrzeć na działalność z perspektywy efektywnego wykorzystania zasobów i ograniczania negatywnych wpływów na środowisko. Wdrożenie SZŚ CP było możliwe dzięki zdobytej wiedzy i poznaniu praktycznych narzędzi do oceny oraz wyboru działań proekologicznych, uwzględniających zarówno efekty ekologiczne, ekonomiczne jak i społeczne. 

Opracowała:
Anna Wójcik
Kierownik 24.indACP